Türkiye Dil ve Edebiyat Derneği Erzurum Şubesi Yönetim Kurulu Üyesi Taner Özdemir, 1938 yılına ait ilginç bir diplomatik yazışmayı arşivlerden gün yüzüne çıkardı. Belgede, Amerikan Ziraat Nezareti’ne hediye edilmek üzere Erzurum havalisinden özel olarak seçilen çoban köpeklerinin İstanbul’daki Aygır Deposu’na gönderilmesi ve oradan teslim edilmesi süreci ayrıntılı olarak anlatılıyor.
Belgede, Erzurum çoban köpeklerinin dayanıklılıkları, zekâları, sürü yönetimindeki becerileri ve sert iklim koşullarına uyumları nedeniyle tercih edildiği vurgulanıyor. Amerikan Ziraat Nezareti’nin talebi üzerine köpeklerin Erzurum’dan özel olarak seçilmesi, bölgenin hayvancılık kültürünün 20. yüzyılın ilk yarısında bile uluslararası dikkat çektiğini gösteriyor. Köpeklerin Aygır Deposu’na ulaştırılmasının ardından süreç, Amerikan Büyükelçiliği aracılığıyla resmi olarak bildirildi. Yazışmada, köpeklerin Amerika’ya taşınması için “American Export Line” ile anlaşılacağı ve uygun vapur bulununca Türk makamlarının bilgilendirileceği kaydediliyor.
Taner Özdemir, söz konusu belgenin sadece bir nakliye yazışması olmanın ötesinde Erzurum’un yetiştiricilik ve hayvancılık kültürünü uluslararası diplomasiye taşıyan bir örnek olduğunu belirtti. Zorlu iklim koşullarına dayanıklı ve sürüyü koruma yeteneği yüksek Erzurum çoban köpeklerinin, 1938 yılında Türkiye ile Amerika arasındaki ilişkilerde dikkat çekici bir rol üstlendiği ifade edildi.
Özdemir, arşiv çalışmalarının devam ettiğini ve Erzurum’un tarihine ışık tutacak daha pek çok belgenin gün yüzüne çıkarılacağını söyledi. 1938 tarihli bu diplomatik yazışma, Erzurum’un yalnızca coğrafi değil, kültürel ve hayvancılık alanındaki değerleriyle de uluslararası ilişkilerde yer bulduğunu ortaya koyan nadir örneklerden biri olarak öne çıkıyor.
İHA