Dönemin Bingöl Valisi Ahmet Tosun’un öncülüğünde hazırlanan yıllıkta; Kuş Gölü, Harem Gölü, Er Gölü, Kıllı Gölü, Miskin Gölü, Minarmak Gölü, Muhannes Gölü, Cebbar Gölü, Ballı Gölü, İçme Gölü, Salbaş Gölü, Aynül Hayat Gölü, Hatun Gölü ve Sentban Gölü gibi göllerden söz ediliyor. Yıllıkta bu göllerin bazılarının şifa verdiğine inanıldığı, bazılarının ise halk arasında anlatılan efsaneler ve gizemli hikâyelerle anıldığı belirtiliyor.

Bingöl’ün doğal ve kültürel hafızasında önemli bir yere sahip olan bu göller, geçmişten günümüze uzanan hikâyeleriyle bölgenin bilinmeyen yönlerini gözler önüne seriyor. İşte 1967 Bingöl İl Yıllığı’nda yer alan göller ve dikkat çeken özellikleri...

Kuş Gölü: Bir Avcı avladığı kuşu boğazlayarak bu gölde yıkarken kuş canlanıp Göle dalarak kaybolur. daha sonra Allah'ın emriyle bu Gölün etrafından Bin göl çıkar. hangisinin Hayat Gölü olduğu bilinmez Onun için bu göle Kuş Gölü derler.

Harem Gölü: Kadınların bu gölde yıkanarak yağlı ve iri olacağı, çocuk doğururken hiçbir güçlük çekmeyeceği rivayet edilir. Bu yüzden bu göle Harem Gölü denmiştir.

Er Gölü: burada yıkanan adam her yönü ile kuvvetlenir.

Kıllı Gölü: Ergen olmayan bir çocuğun bu göle üç kere girip yıkandığında kıllı olacağına inanılır. Bu nedenle bu göle Kıllı Gölü adı verilmiştir.

Miskin Gölü: bu gölden içen adam cüzzamdan kurtulur

Minarmak Gölü: Sahra hastalığına tutulanlar, bu gölde içse, istifra ede ede ya kurtulur ya da ölür.

Muhannes Gölü: bu gölün suyundan içeneler korkak olur.

Cebbar Gölü: bu gölden içen insan veya hayvan çok merhametsiz olur.

Ballı Gölü: şekerden daha tatlıdır. Sabah vakti kenarında kudret helvası bulunur.

İçme Gölü: bu gölden 3 kere içen 15 ker iç sürdüren şerbeti İçmiş kadar ishal olur

Salbaş Gölü: birkaç kere içenin başı sallanır.

Aynül Hayat Gölü: 7 kere içen tüm çeşitli hastalıklardan kurtulur. eskisinden daha dinç ve sağlam olur.

Hatun Gölü: Bu gölden içen kadın hamile kalır.

Sentban Gölü: Bu gölden içenler kötü huylu hiddetli ve intikamcı olur.

Kasım Gölü: Küçük bir göldür. içinde altın gümüş gibi çok kıymetli Madenler bulunmaktadır. Bu madenleri almak için Kim bu Göle girerse boğulur.

Herkes Gölü: Her sene birçok Akbaba kuşu gelip, bu gölden içerek gider. bu gölden bir adam içse sakalı ak olur.

Zırnık Gölü: Bu Göle girenlerin vücudundaki bütün kılları dökülür.

Şur Gölü: Herhangi bir yemek pişirilirken bu gölün suyundan yeteri kadar atılırsa yemek Daha lezzetli olur.

İşte sempozyuma kabul edilen bildiriler:

-Türkoğuz Kılıçgedik: Karêr Tarihi Ulusal Bağımsızlık Savaşı Ve Cumhuriyet

-Ozan Can Akpınar: Osmanlı Taşra Teşkilatında Bir Kesit: Bingöl'ün İdarî Tarihi (1840-1914)

-Abdullah Demir: Şeyh Berakat Vakfı

-Sıtkı Uluerler: Osmanlı Arşiv Belgelerine Göre 1887 Senesinde Rusya’nın Erzurum Konsolosu Kolübakin’in Kiğı’ya Seyahati Ve Buradaki Faaliyetleri

-İsmail Derrida Kıran: Bingöl'de Bir Adalet Dağıtıcısı: Müküslü Adıl Beg'in Diğer Versiyonu Kartal Bakışlı Yado Paşa

-Hasan Tan: Xıx. Yüzyılda Çapakçur’da Osmanlı Taşra Teşkilatı

-Müjde Taş: Erken Cumhuriyet Döneminde Bingöl'ün İdari Yapılanması Ve İl Oluş Süreci

-Seda Güsel: Genç Bingöl Demiryolu Hattının İnşası Ve Sosyal Ekonomik Etkileri (1937-1964)

-Nebi Butasım: Bingöl İlinde Bulunan Tarihi Eserlerdeki Süslemelerin Yeri Ve Önemi

-Şahin Sert: Vi. Dönem (1939-1943) Bingöl Milletvekili Necmeddin Sahir Sılan'ın Hayatı, Bölgeye Dair Sosyo-Politik Raporları Ve Meclis Faaliyetleri

-Ferhat Apuhan: Erken Cumhuriyet Dönemi Bingöl'de Siyasal Temsil Açısından Mebus Profilleri Ve 1950 Seçimleri Üzerine Bir Analiz

-Maralmaa Tumen-Ulzii: Dünya Miras (Geyik Taşları Ve ligili Olan Tunç Çağı Anıtlan)

-Yakup Özsaraç: 1946 Yılı "Türkiye Kılavuzu" Verileriyle Erken Cumhuriyet Döneminde Bingöl. Sosyo-Ekonomik, İdari Ve Coğrafi Bir İnceleme

-Bilal Özel / Bayram Kayantaş: Bingöl'ün Bölgesel Kalkınmasında Jeoekonomik Konum, Lojistik Potansiyel Ve Dış Ticaretle Entegrasyon İmkanları

-Mehmet Fatih Pullu: Karlıova da Atçılığın Turizm Ve Sağlık Alanında Geliştirilmesi Üzerine Bir Değerlendirme

-Murat Göral: Yaratıcı Turizm Perspektifinden Gelişmekte Olan Destinasyonlarda Özgün Sanatsal Üretimin Rolü: Bingöl'de Taş Temelli Resim Tekniği (Ali Rıza Kılıç Örneği)

-Ahmet Akalın: Kültürel Diplomasi Bağlamında Bingöl Uluslararası Kısa Film Festivali

-Mahmut Buyankara: Bir Alternatif Turizm Rotası Olarak Bingöl Yaylası: Dezavantajların Avantaja Dönüştürülmesi Üzerine Bir Değerlendirme

-Zeki Gürbüz / Murat Bulut: Butler'ın Turizm Alanları Yaşam Döngüsü Modeline Göre Erken Evre Turizm Destinasyonları: Tunceli İli Örneği

-Hüseyin Doğan / Zeki Gürbüz: Dört Şehir, Tek Doğa: Trb1 Destinasyonu (Elazığ, Bingöl, Malatya Ve Tunceli) Turizm Rotaları

-Berkay Gedik: Turizm Faaliyetlerinin Miras Üzerindeki Olumlu Ve Olumsuz Etkileri

-Selman Yeşil: Osmanlının Son Döneminde Bingöl Ve Çevresinde Dini Ve Tasavvufi Hayatın Oluşmasında Etkili Olmuş Alim Ve Süfi Şahsiyetler

-Muhammed Şafi Derşevi: Fakihlerin Edebiyatı: (Melekan) Okulu Fakihlerinin İsimleri Üzerine Yazılan (Ez-Zuhayr) Manzumesinin Betimsel, Analitik, Edebi Ve Belagat Açısından İncelenmesi

-Ahmet Alkayış: "Sosyal Ve Kültürel Yönüyle Bingöl: Bingöl'ü Sevmek İçin 10 Neden" Dr. Güray Alpar Perspektifine Kavramsal Bir Analiz

-Murat Kaya: Dini Norm İle Kültürel Pratik Arasında Taziye: Bingöl Örneğinde Bir Uyumluluk Analizi

-Mehmet Şirin Ayiş: Bingöl'ün Dinī Ve Kültürel Hafızasında Tasavvufi Bir Ekol: Melekan Şeyhleri

-İsmail Narin: Mabedin Önündeki Bariyerleri Kaldırmak: Câmi Mimarisinde Erişilebilirliğe Fıkhi Bir Yaklaşım (Bingöl Örneği)

-Osman Özer / Mahmut Polat: Saoma, Haoma, Umay Kültürleri İle Huma'nın Benzerlikleri Üzerine Bir İnceleme

-Ramazan Korkut: Bingöl Kültürü Üzerine Mezhep Eksenli Bir Analiz

-Feyzi Aşık: Bingöl Kiği'da Alevi Kültürü: Deyiş Ve Sanat Üzerine Bir İnceleme

-Murat Varol: Klasik Zaza Edebiyatında Bingöllü Yazarların Yeri

-Muhammed Çetkin: Bingöl Medrese Geleneğinde Arapça Eğitimi: Melekan Medresesi Örneği

-Afra Butasım: Tarihi Süreç İçinde Bingöl Efsanelerinde Kadın Figürü

-Şeyma Ruken Kartal: Dengbêjlik Geleniğinde Tarihsel Temsil Ve Kolektif Bellek: Sadıqësilo Kılamı Üzerine Bir İnceleme

-Maside Biricik: Bingöl Zazacası Ağızlarında Fonetik Varyasyonlar (Karer, Xelifon, Az)

-Ömer Delikaya: Bingöl Dengbêjilik Geleneğinde Ehmede Berti: Repertuvar Temsili, Göçerlik Ve Politik Tanıklık

-Dilşad Doğmuş: Ali Haydar Haksal'ın Öykülerinde Yalnızlığın Görünümleri

-İlyas Arslan: Zaza Korpuslarının Karşılaştırmalı Analizi

-Hidayet Samuk: Anadolu Efsane Külliyatı İçinde Bingöl Efsanelerinin Yeri Ve Önemi

-Hatip Erdoğmuş: Genç Çevresinde Yaşayan Aşiretier

-İbrahim Dağılma: Ahmet Çiçek'in Şiir Kitaplarında Mekân Yönüyle Bingöl

-Zafer Açar: Kürt Yazılı Anlatı Geleneğinde Anı Türü Ve Mela Husni Hezin'in Anıları

-Mehmet Ali Demirdağ: 1841 Palu Nüfus Defterlerine Göre Yerleşim Adlarının Yeradbilimsel Analizi: Köy Ve Mahalle Adlarının Tarihsel Ve Dilbilimsel İncelenmesi

-Ayetullah Karabeyeser: Bingöllü Bir Zaza Şair: Mala Kamilė Pueği

-Mehmet Aslanoğulları: Sözdizimi Yönüyle Bingöl Türkçesinde Zazaca Izieri

-Nazmi Çiçek: Çok Dilliliğin Dönüşümü: Oxi/Exě (Bulgurcuk) Köyünde Türkçenin Yerli Diller Üzerindeki Sosyolinguistik Etkileri

-Zafer Onur: Kürtlerin Zaza Kolu lle Peştuniann Zazey Kolu Akraba Olabilir Mi? Dil, Tarih Ve Etnografya Açısından Mukayeseli Bir Değerlendirme

-Yusuf Aydoğdu: Metin Altınoku'un Bingöl Yılları: Sürgünlük, Aidiyet Ve Şiirin Yeniden İnşası

-İsmail Söylemez: Modern Zazacada Meaning Copy/Anlam Kopyası Problemi

-Agar Haji Hasan / Mizgeen Abdulkhaleq Mousa: A Comparative Study Between The Mawlid Of Melaye Bateyi And Ahmede Khasi

-Zafer Atlı: Bingöl İli Karlıova İlçesinin Efsaneleri Üzerine Bir İnceleme

-Kasım Tatlioğlu: Yusuf Harputi'nin Tasavvuf Anlayışına Kavramsal Bir Bakış Açısı

-Abdullah Barca: Toplumsal Hafızada Rençber Aziz. Bir Kimlik Ve Temsil Analizi

-Hıdır Sönmez: Ortaokul Zazaca Ders Kitaplarında Dilbilgisi Öğretim Stratejileri

-Nesim Sönmez: Kiğili Şeyh Selim Efendi'nin Çanili Şeyh Ahmet Efendi İçin Kaleme Aldığı Mersiye

-Mehmed Ali Yıldız: Bir Öykü Bir Şiir Bir Şehir Bingöl

-İbrahim Dağılma / Aysun Tunç / Zeynep Aydın: Bingol É Hezar Gol Kitabının Tematik İncelemesi

-Ahmet Kesmez / Aysel Balık: Çocuklarına Zazaca Dersini Seçtiren Velilerin Motivasyon Kaynakları

-Yakup Topal: Değerler Eğitimi Açısından "Bingöl Çobanları"

-Naim Döner: 1319/1902 Tarihli Salnäme-i Devlet-i Aliyye-i Osmaniye Işığında Bingöl Medreseleri

-Nurullah Çiftçi: Bingöl'de Gençlik Odaklı Afet İletişim Ve Müdahale Ağı Modeli

-Fatime Yazici: Bingöl'ün Fiziki Ve Coğrafi Yapısının Tarihsel Gelişime Etkisi

-Vedat Avcı: Bingöl Ve Çevresinde Aletsel Dönem Depremlerinin (1903-2025) Analizi

-Muharrem Feratan: Geçmişten Günümüze Derleme Çalışmalarında Bingöl Halk Dansları

-Mustafa Çelen: Geleneksel Mesleklerden Demircilik: Bingöl Kurçileri

-Şükrü Evran: Measuring Lexical Similarity Between Kurmanji and Zazaki

-Murat Toprak: Dijitalleşmenin Sözlü Kültür Üzerindeki Etkilerinin Sosyolojik Analizi

-Yeliz Açar Aydın: Bingöl İlinde Ebeveynlerin Çocukluk Algıları Üzerine Sosyo-Kültürel Bir İnceleme

-Gülda Çetindağ Süme / Hilal Hakan: Sözlü Kültür Bağlamında Bingöl Masallarında Yer Alan Sosyo-Ekonomik Kodlar

-Adem Asalıoğlu: Insani Değerler Ve Sosyolojik Bakış Açısı Perspektifinde Bingöl Analizi

-Suat Alan: Bingöl'de Tek Ebeveynli Aile Gerçeği: Tüik Verileri Üzerinden Bir Değerlendirme

-Mehmet Tan: Ahlak, Erdem Ve Toplumsal Dayanışma Bağlamında Arkadaşlık

-Adalet Aslan: Yapay Zeka Çağında Çocuklarımıza Ne Öğretmeliyiz?

-Handan Hamarat / Aziz Bükey: Şifadan Berekete, Sofradan Ritüele: Bingöl'de Gıdaların Anlam Dünyası

-Handan Hamarat / Ayşe Koç Apuhan / Haydar Şahin: Bingöl Gastronomisinin Markalaşma Ve Turizm Potansiyeli

-Handan Hamarat: Başaktan Buğdaya, Buğdaydan Hayata: Bingöl'de Buğday Temelli Mutfak Kültürü

-Yusuf Bayatkara / Yusuf Gökçe: Bingöl'ün Yerel Mutfak Kültürünün Sürdürülebilir Destinasyon Gelişimi Açısından Değerlendirilmesi

-Yusuf Bayatkara / Ayşe Koç Apuhan: Anadolu Çorba Geleneği İçinde Bingöl Tutmaç Çorbası

-Seyda Akın: Toplumsal Travmadan Psikolojik Dayanıklılığa: Bingöl Depremleri Üzerine İnceleme

Abdulkadir BEĞSARI

ŞAPEL, KAÇAK KAZILARLA TAHRİP EDİLMİŞ!

Tescil belgesinde yer alan bilgilere göre, kaya şapeli, Kurtuluş Köyünün yaklaşık olarak 1 kilometre kuzeydoğusunda yer alıyor. Yüksek bir tepenin batı yamacındaki ormanlık alan içerisinde kaya kütlesinin oyulması sonucunda oluşturulan kaya şapelinin, zamanla doğal nedenlerle toprak altında kaldığı belirtiliyor.

Uzmanların tuttuğu raporda, şapelin kaçak kazılarla tahrip edildiği belirtilerek şu bilgilere yer veriliyor; “Şapelin giriş kısmında 1 metre derinliğinde, 1.50 metre uzunluğunda bir kaçak kazı çukuru bulunmakta olup ayrıca şapelin farklı alanlarında da tahribatların olduğu tespit edilmiştir. İki bölümden oluşan şapelin kemerli bir giriş kısmı bulunmaktadır. Bu girişin sol tarafında iki adet birbirine bitişik kemerli bölme, sağ tarafında da bir adet büyük bir bölümü tahrip edilmiş olan kemerli bölme yer almaktadır. Şapelin küçük bir girişi bulunan apsis kısmı bulunmakta olup giriş kapısının üst tarafında kayaya oyulmuş vaziyette kemer şeklinde kabartmalı bir süsleme bulunmaktadır. Yine apsisin giriş kapısının sol tarafında küçük bir niş, giriş kapısının üst tarafında ise aydınlatma için açılmış mazgal şeklinde açıklık bulunmaktadır. Apsisin iç tarafında sol duvarında yer alan nişin de tahrip edildiği tespit edilmiştir.”

KAÇAK KAZI ÇUKURLARININ KAPATILMASINA KARAR VERİLDİ

Erzurum Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu, kaçak kazı çukurlarının kapatılmasına karar verdi. Kararda, “Kaya Şapelinde kaçak kazı yapanlar hakkında 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu'nun 74. maddesi uyarınca suç duyurusunda bulunulmasına, kaçak kazı çukurlarının ilgili mahkeme/savcılıktan izin alındıktan sonra müze müdürlüğü denetiminde kapatılmasına karar verildi” denildi.

KAYA ŞAPELİ NEDİR?

Kaya şapeli, genellikle doğal kaya kütlelerinin, mağaraların veya yamaçların oyulmasıyla oluşturulan, Erken Hristiyanlık dönemine ait küçük ibadet mekanları olarak bilinir.

Ömer ŞANLI