maktadır. İlkokuldan itibaren çocuklara kitap okuma alışkanlığı kazandırmak ve eleştirel düşünme becerisi geliştirmek amacıyla eğitim projeleri yürütmektedir. Bu kapsamda ilkokul 2. sınıf öğrencileriyle gerçekleştirdiği TEDx Talk projesiyle Türkiye’de bir ilke imza atmıştır.

Darğın’ın Seçme Metinler: Edebi Portreler ve Yazılar eseri, Hermann Hesse’den Dag Solstad’a, Orhan Pamuk’tan Elif Şafak’a, T. S. Eliot’tan Isaac Asimov’a pek çok yazın insanını, modern dünya edebiyatını farklı yönleriyle ele alan metinler koleksiyonu olarak ortaya çıktı.

Haber Merkezi

Kore Barış Gücü’nde görev yapmış olan dengbej Mehmet Kaygalak ile samimi bir ortamda sohbet gerçekleştiren

Vali Çelik ve eşi, Kaygalak’ın hatıralarını ve hayat tecrübelerini dinledi.

Okuduğu şiirler ve seslendirdiği eserlerle kültürel mirasın yaşatılmasına katkı sunmaya devam eden dengbej Mehmet Kaygalak’la geçmişten günümüze, farklı coğrafyalardan Bingöl’e uzanan kültür ve sanat yüklü sohbet ve duygusal anlara sahne olan ziyarette

Vali Çelik, “Vatanımız için fedakârlık göstermiş ve birikimleri ile birer kültür elçisi olan büyüklerimiz her zaman baş tacımızdır. Mehmet Kaygalak amcamıza içten misafirperverliği ve sıcak sohbeti için teşekkür ediyor, sağlıklı ve huzurlu bir ömür diliyorum” ifadelerini kullandı.

HABER MERKEZİ

Yürüyen kişiyi tanımıyorum; ama gölgesini biliyorum. Çünkü insan bazen kendisinden önce gölgesiyle karşılaşır. Gölge, içimizde sakladıklarımızın sessiz itirafı gibidir. Söylenmeyen cümleler, yarım kalmış hayaller, “sonra”ya ertelenmiş cesaretler… Hepsi ışığın açısına göre uzar ya da kısalır. Tıpkı ruhumuz gibi.

Beyaz örtü her şeyi eşitler; iyiyiyle kötüyü, geçmişle bugünü, suçla masumiyeti aynı sessizlikte saklar. Ama izler kalır. Ne kadar örtülürse örtülsün, insanın geçtiği yollar bir yerden mutlaka görünür. İçimdeki ben de öyle… Susturduğumu sansam da iz bırakır.

Araba olduğu yerde hareketsiz. Belki gitmek istedi; ama beyazlığın bıraktığı izler izin vermedi. Belki de gitmemek için iyi bir bahaneydi bu. İnsan da bazen böyle değil midir? Kalmakla gitmek arasında donup kalır; suçu şartlara, zamana, mevsime yükler. Oysa çoğu zaman bizi durduran dışarısı değil, içimizde kopan fırtınadır.

Ve o gölge… Işığın sayesinde var, ama ışıktan bağımsız bir ağırlığı taşıyor. Bana şunu hatırlatıyor: İnsan ne kadar yalnız yürürse yürüsün, kendinden kaçamaz. İçimdeki ben, her adımda yanımdadır. Bazen önümden gider, bazen arkamdan sürüklenir; ama hep benimledir.

Belki de bu yüzden bazı yollar sessiz, bazı günler soğuktur. Çünkü insan, önce kendi yansımalarıyla yüzleşmeden ısınamaz. Beyazlık erir, yollar açılır; ama içimdeki ben… O, her mevsimde benimle yürümeye devam eder.

ESNA IŞIK

Bingöl kent merkezindeki bir alışveriş merkezinde kurulan stantta düzenlenen imza gününde okurlarıyla bir araya gelen Gazeteci-Yazar Çelik, ilk romanı olan

'Buğday Zamanı' kitabını her bir okuru için ayrı ayrı notlar düşerek imzalayarak imza gününü ölümsüzleştirdi.

'Buğday Zamanı' adlı eserinde kaybolan değerleri ve kuşaktan kuşağa aktarılan insan hikayelerini farklı bir bakış açısıyla ele alan yazar, Anadolu'nun kadim coğrafyasındaki bir dağ köyünde mevsimlerle ölçülen zamanı, ekimle-biçimle, bekleyişle ve söylenmeyenlere dair yaşanmışlıkları okurlarına farklı bir bakış açısıyla aktarıyor. Uzun yıllar yaptığı gazetecilik mesleğinde çok sayıda haberde imzası bulunan ve Bingöl'ün tanıtımına önemli katkılar sunan Gazeteci-Yazar Çelik, ilk eseri olan 'Buğday Zamanı' ile okurları için eski Bingöl'ün adeta kapılarını aralarken, yaşanmış birçok anektodu güçlü kalemiyle hikâye tadında okurlarıyla buluşturuyor.

EROL YILMAZ

İşlek, açıklamasında, şu ifadelere yer verdi; “Bilindiği üzere kamuoyunda kitap okuma, kütüphane kullanma konularındaki bilinci güçlendirmek ve dünyada iyi uygulama örneklerine ilişkin önemli gelişmeleri paylaşmak üzere 1964 yılından bu yana her yıl mart ayının son pazartesi günü ile başlayan hafta yurt çapında "Kütüphane Haftası" olarak kutlanmaktadır. Bu yıl 62. Kütüphane Haftası “İyileştiren Kütüphaneler” ana temasıyla, 30 Mart-5 Nisan 2026 tarihleri arasında kutlanacaktır. Hafta etkinlikleri kapsamında Kütüphane Müdürlüğümüz tarafından hafta boyunca çeşitli kültürel ve eğitsel faaliyetler düzenlenecektir.

Bingöl İl Halk 100 Yıl İl Halk Kütüphanesi Müdürlüğünde 85000 kitap, her yıl aboneliği değişen güncel dergi, 0-3 yaş bebek ve çocuk bölümü, görme engelliler bölümü, atölyeler, kent arşivi, 750 kişilik sessiz ders çalışma kapasitesi vb. mevcuttur. Ayrıca kullanıcılarımıza sınırsız ve ücretsiz internet hizmeti verilmektedir.

Kütüphane Haftası vesilesiyle 62. Kütüphaneler Haftası ilimize ve ülkemize faydalı geçmesini diler; ilimizde bulunan vatandaşlarımızı, İl Halk Kütüphanesi ailesinin bir ferdi olamaya davet ediyoruz.”

(Haber Merkezi)

Erzurum Kültür Varlıklarını Koruma Kurulu tarafından alınan kararda, “Bingöl’ün Kiğı İçesi Bilice köyü sınırları dahilinde yer alan, herhangi bir sit içerisinde yer almayan ve korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı olarak tescil kaydı bulunmayan, mülkiyeti Maliye Hazinesine ait 314 ada 1 parselde yer alan taşınmazın; Bilice Köyü Mezarlığı adı altında korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı olarak tescil edilmesine, koruma grubunun ‘1. Grup’ olarak belirlenmesine karar verilmiştir” denildi.

GÜNEŞ VE HOROZ MOTİFLİ, KOÇ BAŞLI TAŞLAR BULUNUYOR

Tarihi mezarlar ile ilgili şu bilgilere yer verildi; “Bingöl’ün Kiğı ilçesi Bilice köyü 314 ada 1 parsel numaralı taşınmaz üzerinde yer alan mezarlık, köyün kuzeybatısında yol kenarında yer almaktadır. Alanda yüzeye yayılmış halde insitu durumunda, vefat eden kişinin hayatındaki eylemlerini, cinsiyetini, kariyerini belirtmesi şeklinde işlendiği tahmin edilen mezar taşlarında bulunan figürler arasında kadın figürü, makas figürü, iki dağ arasında güneş ve horoz motifi, kırık vaziyette kılıç ve makas motifi, üzerinde çeşitli geometrik desenlerin işlendiği koç başlı mezar taşı ve serpuşlu, geometrik desenli, güneş kurslu figürlü mezar taşları yer almaktadır. Mezar taşlarının çoğunda 1944 veya 1945 ibaresi yer almaktadır.”

Abdulkadir BEĞSARI

Aslan’ın konserine, Cem Erdost İleri, Olcay Bozkurt ve Sitar Sertaç Şanlı da eşlik edecek.

(Haber Merkezi)

43 yaşındaki Kadir Arslan, Diyarbakır'da seyyar köftecilik yapıyordu. Arslan, yamaş paraşütü ve paramotorla yaptığı uçuşlar nedeniyle "Uçan Köfteci" olarak tanınıyordu.

Yönetmen Rezan Yeşilbaş, onun hayatından esinlenerek bir film yapmaya karar verdi.

Kadir Arslan, 6 Şubat 2023'teki Kahramanmaraş merkezli depremlerde Diyarbakır'da yıkılan Galeria Sitesi'nde eşi, üç çocuğu, annesi ve babasıyla birlikte hayatını kaybetmişti.

Onun beyaz perdeye taşınan hikâyesi, bingölde izleyiciyle buluştu. Filme ve oyuncu Nazmi Kırık’a izleyiciler yoğun ilgi gösterdi.

Bingöl’de gösteri sonrasında izleyicilerle bir araya gelen yönetmen Rezan Yeşilbaş ve oyuncu Nazmi Kırık, sinemaseverlerle sohbet etti.

“ASLINDA HEPİMİZ BİR ŞEKİLDE UÇMAYA ÇALIŞIYORUZ!”

Yönetmen Rezan Yeşilbaş: “Diyarbakır’da bir köftecinin uçması, ‘Acaba Kürtler de uçabilir mi?’ duygusunu yarattı ve bu durum çok ilgimi çekti. O zamana kadar bölgede böyle bir şey pek düşünülmezdi. Diyarbakır gibi bir yerde birinin uçmak istemesi beni çok etkiledi ve bu duyguyla yola çıktım. Daha sonra rahmetli Kadir’le tanıştım. Film birebir bir biyografi değil; onun sadece uçma duygusunu ve köfteciliğini aldım, geri kalanını kurmaca olarak yazdım.

Kadir’le uzun süre vakit geçirdik. Filmin fikrinin oluşması da bu süreçte gerçekleşti. Filmin kurgu sürecini yaparken 6 Şubat depremi oldu. Uzun süre iyi bir haber almayı bekledik ama maalesef Kadir’i, eşini, üç çocuğunu ve anne babasını kaybettik. Filmin geç çıkmasının sebeplerinden biri de buydu. Filmi izleyememesi ise içimde bir yara olarak kaldı.

Zaten çekim süreci boyunca Kadir hep bizimleydi. Oyuncularıma paraşüt eğitimini veren de kendisiydi. Bu yüzden sürekli birlikteydik. Kadir, gerçekten çok değerli bir arkadaşım ve dostum olmuştu artık.

Aslında hepimiz bir şekilde uçmaya çalışıyoruz. Ben film çekerek uçmaya çalışıyorum, bir doktor iyi bir doktor olarak uçmaya çalışıyor. Herkes kendi içinde yapmak istediği şeyi en iyi şekilde yapmaya çalışıyor” dedi.

“MEMLEKETİMDE BU FİLMDE YER ALMAK BÜYÜK MOTİVASYONDU”

Başrol oyuncusu Nazmi Kırık ise projeyi ilk duyduğunda büyük heyecan yaşadığını ifade ederek, “Bize birçok senaryo geliyor ama bazı projelerin farklı olduğunu hissedebiliyorsunuz. Rezan bana bu projeyi ve başrol teklifini getirdiğinde çok heyecanlandım. Senaryoda gereksiz tek bir diyalog bile yok. Ben oyunculuğa Diyarbakır’da, tiyatroyla başladım. Kendi memleketimde böyle bir filmde yer almak benim için büyük bir motivasyon oldu” dedi.

Kırık, “Uçan Köfteci” filmindeki performansının kendisine dört ödül kazandırdığını da sözlerine ekledi.

HABER: EYLEM ÖZEN

Etkinlikte çocuklar hem eğlendi hem de Ramazan ayının coşkusunu birlikte yaşadı. Ailelerin de yoğun ilgi gösterdiği programtam not aldı.

Bingöl Belediyesi, Ramazan ayı boyunca farklı etkinliklerle vatandaşları kültür ve sanat dolu akşamlarda bir araya getirmeye devam edeceğini bildirdi.

Abdulkadir BEĞSARI

“Bingöl’de Ramazan Bir Başka Güzel” sloganıyla hazırlanan etkinlik programı çerçevesinde tiyatro gösterileri, konserler, çocuk oyunları ve çeşitli sahne performansları Bingöllülerle buluşturuluyor.

Program kapsamında Bingöl Tiyatro Topluluğu, Bingöl Sanat Tiyatrosu ve Şehr-i Bingöl Tiyatrosu tarafından çeşitli oyunlar sahnelenirken, çocuklara yönelik Hacivat ve Karagöz gösterileri ile animasyon ve sahne performansları da düzenleniyor.

ABDURRAHMAN ÖNÜL VE RECEP ARSLAN KONSERİ BÜYÜK İLGİ GÖRDÜ

Etkinlikler kapsamında sanatçılar Abdurrahman Önül ve Recep Arslan tarafından verilen ilahi konseri vatandaşlardan büyük ilgi gördü. Yoğun katılımın olduğu konserde vatandaşlar seslendirilen eserlere eşlik etti. Bingöl Belediye Başkanı Erdal Arıkan da programa katılarak vatandaşlarla bir araya geldi.

ETKİNLİKLER DEVAM EDİYOR

Ramazan ayı boyunca sürecek etkinliklerle Bingöllüler kültür ve sanat dolu akşamlarda bir araya gelmeye devam edecek. Etkinlikler kapsamında 10 Mart’ta tiyatro gösterisi, 15 Mart’ta Hasan Dursun konseri ve 17 Mart’ta Şehr-i Bingöl Tiyatrosu tarafından sahnelenecek “5 Dil Tek Yürek Çanakkale” tiyatro oyunu vatandaşlarla buluşacak. Tüm etkinlikler Bingöl Belediyesi Konferans Salonu’nda saat 20.30’de gerçekleştiriliyor.

Fuat OTLAK

“Buğday Zamanı”, Anadolu’nun suskunlukla örülü hayatlarını, kaybolan değerlerini ve kuşaktan kuşağa aktarılan insan hikâyelerini merkeze alan güçlü bir anlatı sunuyor. Roman, bir dağ köyünde mevsimlerle ölçülen zamanı; ekimle-biçimle, bekleyişle ve söylenmeyenlerle birlikte ele alıyor.

Yan hikâyelerle geçmişe kapı aralayan romanda, kaybolan bir öküz, eksilen bir emek ve yarım kalan sözler üzerinden toprağın ve insanın ortak hafızası anlatılıyor.

Romanın yayımlanması dolayısıyla bir açıklama yapan Abdullah Çelik, ortaokul yıllarında edindiği yazma tutkusunu ilk romanıyla taçlandırmanın mutluluğunu yaşadığını belirtti.

Çiçeği burnunda Yazar, romanda anlatılan olaylarla bir dönemin hafızasını yansıtmaya çalıştığını ifade ederek, “Ben yazarken, siz okurken o dönemi yaşayacaksınız” dedi.

Anadolu’nun kadim topraklarında yaşların mevsimler ve doğal olaylarla ölçüldüğünü belirten Çelik, hikâyesinin harman zamanında geçmesi nedeniyle “Buğday Zamanı” adını verdiğini aktardı.

Meslek hayatı boyunca Bingöl’ün tanıtımına ve gelişimine katkı sunan sayısız haberlere imza attığını hatırlatan Çelik, “Bu hikâye ile sizi eski Çolig’e götürüyorum. Kiminiz kendini, kiminiz atalarını görme hissi yaşayacak. İlk eserim olduğu için çok heyecanlıyım. Bu vesile ile Buğday Zamanı’nın yazılmasında ve basımında maddi ve manevi katkı sunanlara şükranlarımı sunuyorum” ifadelerini kullandı.

Gazetecilikten edebiyata uzanan bu yolculukta Abdullah Çelik, 'Buğday Zamanı' ile okuru yalnızca bir hikâyeye değil, geçmişin izlerini taşıyan ortak bir hafızaya davet ediyor. Buğday Zamanı, Bingöl’deki seçkin kırtasiyelerden ve tüm dijital satış platformlarından temin edilebiliyor.

HABER MERKEZİ

Karasu, her şeyin Bingöl’ün bütün köylerini görme ve kayıt altına alma düşüncesiyle başladığını ifade etti. Emanet bir fotoğraf makinesiyle atılan ilk adımlar, fotoğrafçılık eğitimiyle derinleşti; güzergâhlar, eski evler, mezralar, dağ yolları, köy içleri tek tek kadraja girdi. Fakat asıl dönüşüm, tutulan günlüklerle yaşandı. Sahada yaşanan her diyalog, her gerilim, her misafirperverlik anı, her hayal kırıklığı satırlara döküldü. Günlükler birikti, büyüdü ve bir noktada başlı başına bir esere dönüştü. “351 Köyden Oluşan Çewlîg Seyahatnamesi” böyle doğdu.

Karasu için bu süreç kolay olmadı. 351 köyü iki kez gezmek, yüzlerce insanla konuşmak, bazen anlaşmak, bazen gerilmek, bazen de hiç beklenmedik tepkilerle karşılaşmak… Hepsi bu yolculuğun bir parçasıydı. Ama bütün zorluklara rağmen onu ayakta tutan şey, ne yaptığını bilmek ve bu emeğin bir gün değer göreceğine inanmak oldu.

Bu söyleşide; bu büyük çalışmanın nasıl başladığını, nasıl büyüdüğünü, sahada neler yaşandığını ve neden bu kadar kapsamlı bir projeye dönüştüğünü konuşacağız. Kısacası, bir memleketi adım adım gezerek yazılan bir hikâyenin perde arkasına birlikte bakacağız.

Bingöl Kent Haber Gazetesi’ne konuşan Doğan Karasu, kendisine yöneltilen soruları samimi ve ayrıntılı bir şekilde yanıtladı. Çalışmasının ortaya çıkış sürecinden saha deneyimlerine, karşılaştığı zorluklardan gelecek planlarına kadar birçok konuda açıklamalarda bulundu.

İşte röportajın öne çıkan başlıkları…

“BU ÇALIŞMANIN BİRDEN FAZLA NEDENİ VAR VE ORTAYA ÇOKLU SONUÇLAR ÇIKTI.”

1 ) Bu kitabı yazma fikri nasıl ortaya çıktı? Sizi böyle büyük bir çalışmaya iten temel motivasyon neydi?

Evet, her çalışmanın bir hikâyesi, bir nedeni ve belki de birden fazla nedeni vardır. Ayrıca bir çalışma sadece bir sonuç da doğurmayabilir. Hatta tahmin edilen sonucun kendisi bile ortaya çıkamayabiliyor. Bu çalışmanın da birden fazla nedeni var ve çoklu sonucu oldu. Nedenleri hiyerarşik olarak dizemeyiz ama bir nedenin biraz daha ön plana çıktığını belirtebiliriz.

Bu alanda bir ilki gerçekleştirmek, tarihe kayıt düşmek, Çewlîg’in bütün coğrafyasını gezmek ve görmek, maddi kültür objelerini görmek ve kayıt altına almak, coğrafya geneline yayılan üretim ilişkilerini gözlemlemek ve bu üretim ilişkisini mevsimlere göre kayıt altına almak, yöresel benzerlikleri ve farklılıkları gözlemlemek, her köyde ve güzergahta yer alan mezralarda yaşayan insanlar ile bir hukuk geliştirmek, hayatımın formatını büyük oranda değiştirerek doğaya açılmak, şehir ile olan hukukumu sınırlandırmak, boğucu ve yıpratıcı sosyal zeminden kısmen uzaklaşmak, sürdürmekte olduğum hayatın benim için tek hayat alternatifi olmadığını pratize etmek, doğadan ve dağlardan hayatı yaşadığım yere bakmak vb. nedenler ile bu çalışmaya başladım. Kaldı ki, bu sayılan nedenlerin yanında birçok tali nedenler de vardı. Çalışma süresince bu nedenlere denk düşen ve düşmeyen çokça sonuç da elde ettim. Bu çalışmanın bir çok çıktısı oldu, başka çalışmaların yürütülmesine katkısı oldu. En önemlisi ise beni ruhsal, duygusal ve fikirsel olarak geliştirdi ve önemli oran da da korudu.

“BU ÇALIŞMA, ÇEWLÎG’İN HAFIZASI OLSUN İSTEDİM.”

İlk fikir nasıl oluştu derseniz?

İlk fikir şöyle oluştu. Fazıl Say’ın babası Ahmet Say 1960-70’lerde Bingöl merkeze bağlı Gôherîz (Çevrimpınar) köyünde öğretmenlik yapmıştı. O dönem imkanları ile birkaç fotoğraf çekmişti, çektiği fotoğraflar sosyal medyaya düşmüştü. Gerçi daha sonra bu fotoğraflardan oluşan bir ‘Fotoğraf Sergisi’ de açmıştı. Bingöllüler ile paylaştığı bu fotoğraflar Bingöllülerin çok ilgisini çekmişti. Çocuğu da meşhur olunca bu ilgi çok daha fazlaydı. O dönem çekilen bu resimler bu dönemde bu denli ilgi çekebildi ise bu dönemde çekilecek resimler de yıllar sonra benzer ilgiyi çekebilir diye düşündüm. En önemli yönü ise bütün Bingöl’ü kayıt altına alıyor oluşum olacaktı şüphesiz.

Motivasyonun çok fazla nedeni vardı. Bu nedenlerin tamamını burada saymanın yararı yoktur. Yine de bir kaçını söyleyeyim. Birincisi, bütün Çewlîg’ı arşivlemiş olacaktım. Bu vesile ile bütün Çewlîg’i görmüş olacaktım. Sonuçta benim de gezip gördüğüm yerler sınırlıydı ve bir amaç için görülen yerlerdi. Bu defaki amaç sınırlı değildi, belki de sınırlıydı ama bu sınır bütün Çewlîg coğrafyasını kapsıyordu. İkincisi, bu çalışmanın bile bildiğim kadarıyla ikinci bir örneği yoktu ve bunu ben yapmış olacaktım. Üçüncüsü, bu çalışma ile Çewlîg’i birçok yönü ile tanımış olacaktım. Ve bu çalışma sonunda Çewlîg ile ilgili söyleyecek sözüm/sözlerim olacaktı. Sadece bir örnek vereyim. Çewlîg’in bütün köylerinin esas adını ve devlet tarafından verilen isimlerini biliyorum. Yine hangi köy nerede ve nasıl bir yerleşim yeridir biliyorum. Dördüncüsü, oluşacak fotoğraf arşivimi ileride, olsam veya olmasam, araştırmacıların hizmetine sunacaktım. Beşincisi, bütün coğrafyanın mevcut halini gözlemiş olcaktım, değişimi izleme imkânım olacaktı. Altıncısı, üretimi önemserim, üretim iyidir, üreten insan benim için çok kıymetlidir. Üreten insan paylaşımı da sever ve bu gerçeği hayatımın her anında gördüm, değerini his ettim. Bolca pratiğine sahip oldum. Üreten kadın/erkek cesurdur, çömerttir, eli açıktır, yaratıcıdır, güçlüdür, söz söyleme hakkına sahiptir. Hatta üreten insana karşı kısmi bir kıskançlık olsa da kısmi bir sempati de duyulur. Başka başka…

BİR FOTOĞRAF ÇALIŞMASI, 351 KÖYÜN HİKÂYESİNE DÖNÜŞTÜ

3) Başlangıçta yalnızca bir fotoğraf arşivi olarak yola çıkan bu çalışmanız, nasıl oldu da sizi 351 Köyden Oluşan Çewlîg Seyahatnamesi gibi büyük bir eseri ortaya koymaya götürdü?

Bu konuya bir açıklık getirmek gerekiyor. Zira insanlar bu konuda bir zihin karışıklığı yaşıyor. Bingöl Fotoğraf Arşivi’ni oluşturmak üzere yola çıktım ve Bingöl’ün 351 köyünü arşivledim. Bunun da farklı aşamaları oldu. Ve başlangıçta ‘351 Köyden Oluşan Çewlîg Seyahatnamesi’ni yazma fikrim yoktu. İlk planlamada sadece 351 köyün genel görüntüsünü çekmek vardı. Hatta her köyü olabildiğince çok yönlü arşivleme amacım da yoktu. 351 köyün genel görüntüsünü ve köyün etrafını, bir de gittiğim güzergahları çekecektim.

Kaldı ki, çalışmanın önsözünde belirttiğim gibi, bunun için ne fotoğraf makinem vardı ve ne de makinayı kullanma bilgim ve tecrübem de yoktu. Emanet bir makine ile çalışmaya başladım. Ama bir süre sonra kullandığım yöntemin çok doğru olmadığını fark ettim. Doğru olmayan şey şuydu. Fotoğraf çekme bilgim yetersizdi, bu denli zaman ve emek harcayarak sadece köyün etrafını, genel görüntüsünü çekmemeliydim. O zaman ne yapmalıydım? Birincisi, fotoğrafçılık eğitimi almalıydım. İkincisi, neleri çalışacağım hususunu yeniden gözden geçirmeliydim. Ve onu yaptım.

Önce fotoğrafçılık kursuna gittim. Sonra neleri çalışacağımın sınırını belirledim ve bu sınır alabildiğince genişledi, nerede ise her şeyi kapsamaya başladı. Artık şunu yapacaktım. Gittiğim güzergahı adım adım çekecektim. Karşıma çıkan yerleşim yerinin önce etrafını, sonra genel görüntüsünü çekecektim. Daha sonra köyün içine geçip eski evleri, eşyayı, araç-gereci vb. eskiye dair ne varsa tek tek çekecektim. Sonra karşılaştığım köylülerden köy ile ilgili kısa bir bilgi derleyecektim. Zamanım yetmediğinde ve bilgiyi alabileceğim birini bulamamam durumunda ise bilgiyi sonraki dönemlerde alacaktım.

Bu netleşmeden sonra herşeye yeniden başladım. Başa döndüm anlayacağınız. Daha sonra ilginç bir şey daha oldu. Günün birinde Edip Beki adında bir arkadaş ile karşılaştım. ‘Abi sen rahat durmazsın, mutlaka birşeyler çalışıyorsun’ dedi. Çalışmamdan söz ettim. ‘Günlük tutuyor musun? Keşke günlük de tutsaydınız’ dedi. Benim için çok güzel bir öneriydi. Öneriyi doğru buldum ve günlük yazmaya başladım. Başlangıçta çok umutlu değildim. Hatta günlükleri yazıp arşive atıyordum. Günün sonunda bakarım, bir işe yarar ise değerlendiririm diyordum. Şunu da belirteyim, günlüğü yazmam yaptığım çalışmanın daha dikkatli yapılmasına neden oldu. Yaşadığım diyaloglar, kendi görüş ve tutumlarım da bir biçimde kayıt altına alınmaya başlandı.

En çok da günlükler zaman alıyordu, yoruyordu. Yaşadığım olumlu ve olumsuz enstantaneleri bir defa daha yaşıyordum. Yazdıkça birikiyordu ve devasa bir metin oluştu. Toplamda 834 sayfa. Günün sonunda bu günlükleri arşivden çıkardım, gözden geçirdim. Tarih sırasına göre sıraladım. Okudum. Aslında çok önemli bir verinin oluştuğunu, bunu da seyahatname olarak yayınlamam gerektiği fikrine sahip oldum. Çewlîg Seyahatnamesi Sadece ‘Tadımlık’ Bir Çalışmadır

“ÇEWLÎG SEYAHATNAMESİ SADECE ‘TADIMLIK’ BİR ÇALIŞMADIR”

4- 351 Köyden Oluşan Çewlîg Seyahatnamesi’nden ana çalışmaya geçiş süreciniz nasıl gelişti; her köy için planladığınız detaylı monografi çalışmasının ortaya çıkış fikri, yöntemi, kapsamı ve 7–8 ciltlik büyük projeye dönüşme aşamasını tüm yönleriyle anlatır mısınız?

Bir taraftan bu çalışmayı yapıyordum, diğer taraftan da başka çalışmayı yapma fikrim oluştu. Artık her köyü az çok biliyorum, her köyün detaylı bir çalışmasını nasıl yapabilirim, yapabilir miyim? Dedim kendi kendime. Üstelik bu yönlü bir çalışmayı yaparsam kendi fotoğraf arşivimin bir bölümünü de bu çalışmada kullanabilirim dedim. Her köyün monografyasını, köy ile ilgili ulaşabileceğim her bilgiye ulaşmaya çalışacaktım.

Önce yöntemi, neleri çalışacağımı belirledim. Netleştim. Daha sonra ilişkilendiğim köylüler üzerinden köyleri bir bir çalışacaktım. Ama bu defa işim daha zordu. Köyü bilenleri bulacağım, konuşmaya ikna edeceğim, gidip görüşeceğim vb. Doğrusu zor bir dönemdi, insanlar konuşmaya çekiniyordu. En devletçi, iktidar yanlısı bile konuşmaktan çekiniyordu. ‘Ya başıma bir iş gelir ise korkusu’. Ama kararlıydım ve çalışacaktım.

Çalışma çok sayıda başlıktan oluşuyordu. Bir bölümde köy ile ilgili kaynak taramasından elde edilecek bir yer alacaktı.

Diğer bölümde köyün coğrafyasına dair bilgiler. Komşu köyler, yaylalar, dağ ve yüksek yerler, dereler, çeşmeler, mıntıka ve yer isimleri, ziyaret, göl ve şelale vb. ne var ise yazılacaktı. Köy hangi lehçeyi konuşuyor ise o lehçe ile yazılacaktı.

Hangi aile hangi soyadını almıştır, nerden gelmiştir konusu çalışılacaktı. Bu çalışma hem köy için hem de köye bağlı her mezralar için olacaktı.

70 meslek sorulacaktı. O mesleklerde ön plana çıkan şahsiyetlerin önce lakapları ve sonra parantez içinde adı ve soyadı yazılacaktı.

Değirmenler ve sahipleri de aynı şekilde yazılacaktı. Bunun yanında eskiye dair ne varsa ayrıntılı biçimde not edilecekti.

Yemekler tarif edilecekti, oyunların oynanış biçimi anlatılacaktı. Mesela; bu çalışmada 120 oyun derlendi ve köylere dağıtıldı.

Her köyün yıllık yaşam döngüsü yazıldı vb.

Bütün bunlar yazılınca devasa bir metin ortaya çıktı. Takriben 7000 sayfalık bir bilgi. Ve şuan için hazırda 30.000 üstünde seçili fotoğraf arşivi var. Ortaya böyle bir çalışma çıkınca doğal olarak buna ana çalışma dedik ve muhtemelen 7-8 çiltlik bir veriden oluşacaktır.

Önce şu ‘351 Köyden Oluşan Çewlîg Seyahatnamesi’ni basalım istedik. ‘Tadımlık’ dedik, tadımlık dediğimiz seyahatname ise 2 cilttir ve 834 sayfadır. Ana çalışma ise devam etmektedir. İnsanlar ‘351 Köyden Oluşan Çewlîg Seyahatnamesini ana çalışma olarak biliyor, öyle değil aslında.

“FOTOĞRAFINI ÇEKTİĞİM EVİ BİR DAHA GÖREMEMEK EN ZOR ANLARDAN BİRİYDİ.”

5) 351 köy gezdiniz, yüzlerce insanla birebir temas kurdunuz. Bu süreçte sizi en çok zorlayan durum neydi? Buna rağmen sizi bu çalışmadan vazgeçiremeyen şey ne oldu?

Bir bütün olarak Bingöl’ü bilmek, bu alanda çokça söyleyecek sözü olan biri olabilmek keyif verici. Birçok insanın bunu farkında olup da bana ilişmemesi güzel. Neyi çalışmakta olduğumu biliyordum. Diyebilirim ki, ortaya çıkacak çalışmanın oluşturacağı hazza, neyi çalıştığımı biliyor olmamın keyfine diyeceğim yok. Şaşırmadım ama çokça üzücü durumlar ile karşılaştım. Bunların bir bölümü çok çok inceltilerek seyahatnemeye konu edilmiştir. Seyahatnameyi baştan sona okuyan biri bayağı diyaloğa, karşılaşmaya şahit olur.

Toplumsal çürümenin merkezden çevreye doğru yöneldiğini gördüm, şaşırtmadı. Sonuçta devlet ile en çok irtibata geçmiş çevrelerin çokça kirlendiğini, kirleneceğini biliyordum. İnsanların yaptığım çalışmayı küçümsemeleri üzdü. AFAD, yardım vb. düşünce ile yanıma gelen ve neyi çalıştığımı öğrendikten sonra küçümser bir tavır ile uzaklaşanların tavrı yıpratıcıyd.

Köyde çalışmama izin vermeyen, devleti çalışmamdan haberdar edenlerin varlığı üzdü. Zaman zaman da gerdi. Bana yabancı, yabancıya kendi adamı muamelesini yapanlar üzdü. Beni karakollar ile yüz göz edenler üzdü. Sosyolojinin omurga olarak yaşadığı değişim, çarpıklık üzdü.

Kale, kule, tarihi mezarlık, kilise vb. başlığa gelince konuşmacıların heyecanlanması ilginçti. Hatta, beni defineci olarak düşünmeleri, işbirliği teklifinde bulunmaları. Kadınların kocalarını ‘hele sor, bu adam niye gelmiş’ deyip kocalarını benim ile konuşmaya zorlamaları farklıydı.

Fotoğrafını çektiğim evi bir sonraki gidişimde görememem ilginçti, üzücüydü. İnsanların üretmemeleri, üretimsizliğin yarattığı devlete bağımlılık can sıkıcıydı.

Çok hasbi insanlar ile karşılaşmam hoştu. ‘Yemeğimi yemeden gidemezsin’ diyen köylülerin varlığı güzeldi. Yaptığım çalışmanın kıymetini anında kavrayanların varlığı hoş bir duygu yaratıyordu.

“BU ÇALIŞMAYI TAMAMEN KENDİ EMEK GÜCÜMLE YAPTIM.”

6) Oldukça yorucu ve sahadan kaynaklı zorlukları olan bir çalışma sizinki. Hiç nerden girdim bu işe dediğiniz, yarıda kesip bırakmayı düşündüğünüz oldu mu? Olduysa sizi devam edip bitirmeye motive eden ne ya da neler oldu?

Her çalışmanın zorlukları var, bu çalışmanın daha çoktu tabi. 351 köyü 2 kez çalıştım, bu köylere 2 kez gittim. Bütün çalışmayı kendi imkanlarım, emek gücüm ile yaptım. İnsanlar şehir içinde günde 3-4 taziyeye gittiğinde yorulduğunu, çok iş yaptığını söylüyor. Ben 351 köye gittim, hem de 2 defa. Zaman zaman niye rahat durmadın, başına niye bu işi açtın? Dediğim oldu. Ama bu duygu geçici bir duyguydu, yaptığım çalışmanın sonucunu görüyordum. Beni motive eden temel faktör neyi çalıştığıma dair sahibi olduğum bilgiydi.

Bir de fıtratım farklı. Bir konuyu çalışmadan çok düşünürüm, tartışırım, ölçer biçerim ve ona göre kararımı olumlu veya olumsuz olacak biçimde veririm. Bir konuyu çalışmaya karar verdikten sonra asla geri adım atmam, zamana yaymam, derhal başlarım, bitirinceye kadar da durmam. Bazen birden fazla konuyu aynı anda da çalışabiliyorum. İyi bir çalışmayı yürütüyorum motivasyonu ile çalışmaya başlıyorum. Zaman zaman motivasyon kaybı oluyor tabi. Ama çalıştığım konuyu yarılayınca motivasyonum kendi kendisini şarj ediyor yeniden. Bu duyguyu yaşamak bile hoş.

“BANA YANSIYAN BELLİ BİR ELEŞTİRİ YOK, VARSA DA BUNU BANA YANSITAN YOK!”

7) )Kitabınız yayınlandıktan sonra olumlu veya olumsuz tepkiler nasıl oldu? Beklediğiniz karşılığı gördüğünü düşünüyor musunuz?

Çalışma alanında tektir. Çewlîg’de bir örneği yoktur, hatta başka yerlerde de bir örneği yok. Belki başkaları için de bir örnek olur. Bu yönü ile çalışmamın arkasındayım. Hatta, arkamda dağ gibi duruyor, dayanağımdır. Çokça tartışılıyor, insanlar çalışmadan haberadır. Olumlu veya olumsuz bir fikre sahiptir artık. Bana yansıyan belli bir eleştiri yok, varsa da bunu bana yansıtan yok. ‘Çok emek verilmiş’ ifadesi bolca dillendiriliyor. Bir de hiçbir konuyu görmezden gelmedim, olumsuzu olumlu, olumluyu olumlu yapmadım. Esksik, yanlış bir bilgi var ise bu da benden kaynaklı değildir. Ama bu yanlışı da ben üstleniyorum. Çok dürüst davrandım, ne gördüysem, ne düşündüysem yazdım. Hatta, incelterek yazdım, daha da kabası vardı çünkü.

Kaldı ki bu bir seyahatnamedir. Bir köy ile ilgili genel bilgiler yer alır, alıyor. Köy ile ilgili ayrıntılı bilgi olmaz zaten. Evliya Çelebi’nin ‘Seyahatnamesi’inde Çewlîg ile ilgili ne kadar bilgi var ki? Ama temel kaynaklardan biri. Kaldı ki, Çewlîg Seyahatnamesi’nde her köy ile ilgili 1,5-2 sayfalık bilgi var. Ana çalışma devam ediyor, o çalışmada her köy ile ilgili 20-30 sayfa bilgi vardır.

8) Çalışmaya ilgi nasıl?

Oldukça iyi. Mevsim biraz ters oldu. Kitap basıldığında Avrupa’da yaşayanlar gitmişti, metropollerde yaşayanlar yoktu. Buradakiler ile yetindik ama metropollerde tanınmaya, Avrupa’da tanınmaya başladı. Bu iyi bir şey. Kaldı ki, kitap kendisini okutsun, tartıştırsın istiyorum.

Kalem sahibi birinin kitap ile ilgili olumlu-olumsuz bir yazı kaleme almamış olması bana biraz tuhaf geliyor. İmza günü talepleri var, biraz daha zaman lazım diyorum. Olacak zamanla. Şunu söylemeliyim: Yaptığım her çalışmayı Allah’ın bir lütfu olarak görüyorum.

DOĞAN KARASU KİMDİR?

1968 yılında Bingöl’ün Güveçli köyünde doğdu. İlk ve ortaöğrenimini Sarayiçi İlkokulu ve Bingöl Lisesi’nde tamamladı. Fırat Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyoloji Bölümü’nden mezun oldu. Felsefe grubu öğretmeni olarak görev yapmaktadır.

1990 yılından bu yana çeşitli gazete, dergi ve internet sitelerinde yazıları yayımlanmaktadır. 1996 yılından itibaren farklı sivil toplum örgütlerinde çalışmalar yürütmüştür.

Yayımlanan eserleri arasında 'Bingöl’de Sosyal ve Kültürel Yaşam', 'Bingöl Dengbêjleri', 'Düzenin Zencisi Olmak' ve 'Rencber Ezîz', 'Bingöl Maddi Kültür Envanteri' bulunmaktadır. 'Cerebnayiş' adlı Kirdkî/Kirmanckî (Zazakî) çalışmasının bu yıl basılması planlanmaktadır.

Son olarak ise 351 köyü kapsayan Çewlîg Seyahatnamesi adlı eseri yayımlanmıştır.

ÖZEL HABER : EYLEM ÖZEN

Diyarbakır’ın en büyük şelaleleri olan Çermik ilçesindeki Şeyhandede ve Miyalan şelaleleri, yerli ve yapancı turistlerin uğrak noktaları arasında ilk sırada yer alıyor. Ziyaretçi akınına uğrayan şelalelerde yılın 12 ayı kesintisiz akışını sürdürüyor. Şelalelerin yanı sıra tarihi ve doğal yapısı ile bölge, ziyaretçiler için doğa yürüyüşleriyle keşfedilmeyi bekliyor.

İHA

Elazığ’da Cumhuriyet’in 100. Yıldönümü olan 29 Ekim 2023 tarihinde açılan ve yerli ve yabancı turistlerin uğrak noktalarından biri olan Kahve Fincanı Müzesi’nde, yaklaşık 8 bin 600 adet kahve fincanı sergileniyor.

Geçen yıl 700 bin kişinin ziyaret ettiği müzede, 1737 yılında İngiltere’den Osmanlı’ya gönderilen fincan ile Harput kazılarında bulunan 12 Hayvanlı Türk Takvimi figürlü fincan, ünlü fotoğraf sanatçısı Ara Güler’e ait kahve fincanlarının yanı sıra 17 Kasım 1937 tarihinde Elazığ’ı ziyaret eden Mustafa Kemal Atatürk’ün kahve içtiği fincan da en çok ilgi görenler arasında ilk sıralarda yer alıyor.

İHA

Eser hakkında bilgi veren eğitimci Semiramis Karaarslan, “Biricik eşim, hayat arkadaşım Eğitimci ve Avukat Zihni Karaarslan'ın Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü mezuniyet tezi olarak 1976 yılında yazdığı "Bingöl Masalları" eseri ile Bingöllü anaların çocuklarına anlattığı masalları yerel ağızla derlemiş ve bu anlamlı eser, kaset kaydı ve yazılı basımla İstanbul ve Ankara başta olmak üzere o dönem Türkiye'de mevcut olan tüm üniversitelerin raflarında yerini almıştı. Eserin bu baskısı, kıymetli eşimin, halkın tabiriyle "Zihni Hoca"mın vefatının 4. yılı anısına, bir kültür mirası olarak yeni nesillere armağanımızdır” dedi.

Fuat OTLAK

Program, saygı duruşu ve İstiklal Marşı'nın okunmasıyla başladı. Ardından İl Millî Eğitim Müdürü Mustafa Özel açılış konuşmasını gerçekleştirdi. Konuşmasında; "Kim Var?" projesinin sadece bir kültür-sanat etkinliği olmadığını, aynı zamanda bir duruşun, bir inancın ve bir medeniyet tasavvurunun ifadesi olduğunu belirten Özel, gençlerin bu yüzyılın ruhunu taşıyan bireyler olarak yetişmesinin önemine dikkat çekti. Sanatın; insanı, toplumu ve değerleri buluşturan güçlü bir köprü olduğunu ifade eden Özel, gençlerin sadece akademik başarıyla değil; estetik duyarlılık, irfan, hikmet ve kültürel bilinçle de donatılması gerektiğini vurguladı. Özel konuşmasında ayrıca, Türkiye Yüzyılı vizyonu doğrultusunda gençlerin "bilgimizle, sanatımızla, irfanımızla" güçlü yarınları inşa edeceğini ifade ederek, sanatın bir milletin ruhunu besleyen en önemli unsurlardan biri olduğunu dile getirdi.

Açılış konuşmasının ardından Yücel Arzen Hacıoğulları sahne aldı. Sanatçı, Bingöl Güzel Sanatlar Lisesi öğrencileriyle birlikte gerçekleştirdiği performansla izleyicilere unutulmaz anlar yaşattı. Orkestra ve koro eşliğinde sahnelenen eserler büyük beğeni toplarken, öğrencilerin profesyonel bir sanatçıyla aynı sahneyi paylaşması salonda heyecan ve gurur oluşturdu.

Program akışı kapsamında etkinliğin sonunda emeği geçenlere teşekkür edilerek çiçek takdimleri yapıldı. Güzel Sanatlar Lisesi Müdürü Hüsnü Çakır, Koro ve Orkestra Şefi Gökhan Aladağ ile öğrencileri tiyatroya hazırlayan Edebiyat Öğretmeni Kıvılcım Korkankorkmaz'a katkılarından dolayı teşekkür edildi. Yücel Arzen Hacıoğulları'na tablo ve çiçek takdimi gerçekleştirildi ve program toplu fotoğraf çekimi ile sona erdi. Ardından katılımcılar öğrenciler tarafından hazırlanan resim sergisini gezdi.

Fuat OTLAK

Bu illerden biri olan Erzurum’da Narman Peri Bacaları, 2028 yılında tabiat anıtı ilan edilerek koruma altına alındı.

Manisa’da bulunan Kula Peribacaları da, 2012 yılında tabiat anıtı ilan edilerek koruma altına alındı.

Tokat’ın Niksar bölgesinde bulunan peri bacaları ise, ‘Dilimkayalar Tabiat Anıtı’ adıyla 3 Şubat 2026 tarihinde koruma altına alındı.

Ankara Kızılcahamam’da bulunan peri bacaları ise ‘Gelin Kayaları’ adıyla 1991 yılında doğal sit alanı olarak koruma altına alındı.

BİNGÖL PERİ BACALARI DA KORUMA ALTINA ALINMALI

Türkiye’de, Tokat Niksar’da bulunan peri bacalarının koruma altına alınmasıyla şuana kadar peri bacalarının bulunduğu 5 alan koruma altına alınırken, Bingöl’ün Sancak Beldesi Oğuldere Köyü bölgesinde bulunan peri bacalarının ise hiçbir koruma statüsü bulunmuyor.

Bingöl’deki peri bacalarının da tabiat anıtı ilan edilerek koruma altına alınması bekleniyor.

Ömer ŞANLI

Yazar Özmen, ‘bir kültürün gelecek kuşaklara aktarılması’ olarak nitelendirdiği eserinde Karlıova’nın coğrafyası, doğası, kültürü, örf-adet ve gelenekleri, yöresel lezzetleri, hikâyeler, masallar, şiirler, dengbejler, el sanatları, bölgede oynanan oyunlar gibi birçok farklı öğeyi biraraya getiriyor.

Karlıova ilçesindeki yaşam ve kültüre dair önemli izler taşıyan çalışması için Karlıova bölgesini dolaşan, bölgenin kültürüne ve sözlü tarihine dair bilgileri yöredeki yaşlı insanlarla görüşerek toplayan Özmen, eserini ‘dede ve nineyi toruna tanıtan bir miras’ olarak tanımlıyor.

Gar Yayınları tarafından yayımlanan ve kitapçılarda satışa sunulan ‘Karlıova’da Doğal Yaşam ve Kültür’ kitabı 224 sayfadan oluşuyor.

SEBEKİ ÖZMEN KİMDİR?

1968 Karlıova-Yukarı Yağmurlu (Sevıka Jor) Köyü doğumlu olan Sebeki Özmen, medreselerde İslami ilimler eğitimini tamamladı. İstanbul’da yerel bir gazetede 6 yıl köşe yazarlığı yapan ve çok sayıda makale kaleme alan Özmen’in 4 mezhebe göre İslam fıkhı, akait, din sosyolojisi, din psikolojisi ve İslam’da miras hukuku alanlarında çalışmaları var. İktisat Fakültesi Kamu Yönetimi bölümü mezunu olan Özmen, evli ve 4 çocuk babasıdır.

EROL YILMAZ