Kuzey Anadolu Fay Zonu'nun Yedisu segmentinde 23 Temmuz 1784 tarihinde meydana gelen depremin üzerinden 242 yıl geçti.
Depremde oluşan hasar ve ölü sayısı ile ilgili kesin bilgi bulunmazken, bazı kaynaklarda 5 bin ila 10 bin arasında kişinin hayatını kaybettiği belirtiliyor.
242 yıldır enerji biriktiren Yedisu segmenti üzerinde büyük deprem beklendiği sık sık dile getirilirken, deprem uzmanları Yedisu segmentini hatırlatmaya devam ediyor.
Deprem Jeolojisi Uzmanı Dr. Ramazan Demirtaş, 242 yıl önce yaşanan 1784 Yedisu Yedisu depremi ile ilgili yapay zekaya "Eşşiddet Dağılımı Haritası"nı çizdirdi. Demşrtaş’ın paylaştığı haritaya göre, Erzincan’da 5 bin ila 6 bin, Kiğı’da bin 500 kişi olmak üzere etkilenen diğer bölgelerle birlikte 12 bin kişi hayatını kaybetti.
Demirtaş, sosyal medya hesabından şu bilgileri paylaştı; “Hasar; -Erzincan -Kığı -Pülümür (Kuzican) -Tercan -Muş -Van Gölü'nün batısındaki Ekilis ve Tarom'a kadar uzanan geniş bir bölgede hissedildi. Erzincan'da 8000 evden yalnızca 500–600'ü ayakta kaldı. Şehrin neredeyse tamamı yıkıldı.
Cami, kilise, manastır, han ve çarşılar ağır hasar gördü. Erzincan nüfusunun yarısından fazlası hayatını kaybetti. Erzurum'da tüm camiler, hanlar ve birçok yapı yıkıldı. Elmalı Dere boyunca köyler tamamen yıkıldı. Koşmur Dağı'nın kuzey yamaçlarındaki köyler harap oldu.
Kozlıcan'a (Kırocak) bağlı 24 köy tamamen yıkıldı. Argana (Ergani) gümüş madenini su bastı. Erzurum'a giderken Erzincan'da geçici olarak konaklayan Erzurum Valisi Süleyman Paşa'nın konağı depremde hem yıkıldı hem de yandı. Paşa, ailesi ve maiyetiyle birlikte hayatını kaybetti.
Ekrad aşireti çeteleri tarafından yağmalamalar başladı. Bu nedenle Süleyman Paşa, ölümünden ancak 3 gün sonra defnedilebildi. Deprem sonrası bölgede güvenlik tamamen çöktü. Depremin büyüklüğünün 7'nin üzerinde olduğu değerlendiriliyor. Artçı sarsıntılar 4 ay sürdü.
Bu deprem, bugün hâlâ sismik boşluk olarak değerlendirilen Yedisu Segmenti'nde meydana geldi.”
SONUÇLAR ÇOK DAHA AĞIR OLABİLİR”
Yedisu segmentinin, bugün de Kuzey Anadolu Fay Zonu'nun 242 yıldır stres biriktiren en kritik sismik boşluklarından biri olarak dikkat çektiğini ifade eden Demirtaş, “Yedisu segmentinin yeniden M>7.0 deprem üretmesi durumunda, 1784'e göre deprem riski kat kat artırıldığı için, sonuçları çok daha ağır olabilir. Bu deprem, bugün de dikkatle izlenen Yedisu Segmenti'nin tarihsel olarak ne kadar tehlikeli olduğunu açıkça göstermektedir.
-GEREKLİ ÖNLEMLER ALINMALI-
Dolayısıyla, Yedisu segmentinin kayma hızı (16-20 mm/yıl) dikkate alınarak, depremin büyüklüğüne (7.0<M<7.4) bağlı olarak deprem tekrarlanma aralığının 250 - 300 +/-10 yıl olduğu düşünüldüğünde, Yedisu merkezli 150 km yarıçaplı alanı kapsayan yerleşim yerlerinde hasar-yıkım-can kaybı olasılığına karşın; 242 yıl geçtiği de hesaba katılarak, riskin en aza indirgenmesi açısından gerekli tüm önlemlerin şimdiden alınması hayati bir önem taşımaktadır” dedi.
Fuat OTLAK