Yıllardır herhangi bir sosyal güvence olmadan ev ve aile bakımını üstlenen kadınlara yönelik yeni bir düzenleme Meclis gündemine taşındı. Kanun teklifinde ev kadınlarının sigortalı olması, primlerinin devlet tarafından karşılanması ve geçmiş dönemler için borçlanma imkânı sağlanması gibi önemli başlıklar yer alıyor.
Ev kadınlarının emeği sosyal güvence kapsamına alınacak
Türkiye'de ev işleri, çocuk ve yaşlı bakımı gibi sorumlulukları üstlenen kadınların sosyal güvenceye erişimini artırmayı amaçlayan kapsamlı bir kanun teklifi hazırlandı.
SGK Başuzmanı ve Türkiye Gazetesi yazarı İsa Karakaş'ın aktardığı bilgilere göre, 40 maddeden oluşan teklif, ev kadınlarının emeklilik ve sağlık güvencesine kavuşmasının yanı sıra ev hizmetlerinde çalışanların çalışma koşullarına ilişkin de yeni düzenlemeler içeriyor.
TÜİK'in 2025 yılı Zaman Kullanımı Araştırması'na göre erkekler ev işleri ve bakım faaliyetlerine günde ortalama 58 dakika ayırırken, kadınlarda bu süre 4 saat 3 dakikaya ulaşıyor. Düzenlemeyle ev içindeki emeğin sosyal güvenlik açısından dikkate alınması hedefleniyor.
Primleri Hazine karşılayacak
Teklifte yer alan en dikkat çekici düzenlemelerden biri, ev kadınlarının sigorta primlerine devlet desteği sağlanması oldu.
Buna göre ev kadınlarının 4/b yani Bağ-Kur kapsamında sigortalı olması ve emeklilik ile sağlık primlerinin Hazine tarafından karşılanması öngörülüyor. Daha yüksek emekli aylığı almak isteyen kadınların ise isteğe bağlı olarak ek prim ödeyebilmesinin önü açılıyor.
Geçmiş yıllar için borçlanma imkânı
Düzenlemede geçmişte sigortasız şekilde ev işleri ve bakım sorumluluğu üstlenen kadınlara yönelik geriye dönük borçlanma hakkı da bulunuyor.
Bu uygulama hayata geçerse geçmiş dönemlerde sigortasız geçirilen sürelerin belirli şartlar kapsamında emeklilik hesabına dahil edilmesi mümkün olabilecek.
55 yaşında emeklilik önerisi
Kanun teklifinde ev kadınları için yaşlılık aylığına ilişkin de önemli bir düzenleme öngörülüyor. Buna göre kadınların 55 yaşında emeklilik hakkı elde edebilmesi ve emekli aylığı bağlama oranının yüzde 90'a kadar çıkarılması planlanıyor.
Çalışamayacak duruma gelen ev emekçileri için ise yüzde 70 ile 80 arasında değişen oranlarda malullük aylığı bağlanması teklif ediliyor.
Sağlık hizmetlerinden ücretsiz yararlanabilecekler
Düzenlemenin bir diğer önemli ayağını sağlık güvencesi oluşturuyor. Ev kadınlarının yanı sıra ailelerinin de Genel Sağlık Sigortası kapsamında herhangi bir bedel ödemeden sağlık hizmetlerinden yararlanabilmesi öngörülüyor.
Ev hizmetlerinde çalışanlara yeni haklar
Kanun teklifinin kapsamı yalnızca kendi evinde çalışan kadınlarla sınırlı değil. Başka evlere temizliğe veya bakıma giden çalışanların da çalışma koşullarına ilişkin yeni haklar getirilmesi planlanıyor.
İş Kanunu kapsamının genişletilmesiyle bu çalışanların kıdem tazminatı ve yıllık izin gibi haklardan yararlanması öngörülüyor. Ayrıca 30 günü aşan ev hizmetlerinde yazılı sözleşme yapılması zorunlu hale getirilecek.
Mobbing, taciz ve şiddete karşı çalışanların korunmasına yönelik hükümler de teklif kapsamında yer alıyor. Riskli işlerde çalışanlara koruyucu ekipman sağlanması da işverenlerin sorumlulukları arasına alınacak.
Bakım verenlere mola ve izin hakkı
Yaşlı veya hasta yakınına sürekli bakım sağlayan kişiler için de yeni haklar öngörülüyor.
Teklife göre bakım verenlere maaşlarında kesinti yapılmadan "mola bakımı" imkânı sağlanması ve yılda en az 30 gün geçici izin verilmesi planlanıyor. Bunun yanında bakım verenlere ücretsiz psikolojik ve hukuki destek sunulması da düzenlemede yer alıyor.
Belediyelere ise kreş, mola evi ve yaşlı bakım merkezi gibi sosyal hizmet alanlarının oluşturulmasına yönelik sorumluluk verilmesi öngörülüyor.
Düzenlemenin yasalaşması halinde milyonlarca ev kadınının emeklilik ve sosyal güvence imkanlarında önemli bir değişiklik yaşanması bekleniyor.
