Gün içerisinde kontrol edilemeyen uyku hali, yalnızca yorgunluk belirtisi olmayabilir. Özellikle iş yerinde, araç kullanırken veya günlük bir sohbet sırasında aniden uykuya dalma ihtiyacı hisseden kişilerin, bu durumun altında yatan nedenlerin belirlenmesi için uzman değerlendirmesine başvurması gerekiyor.
Nöroloji Uzmanı Uz. Dr. Demet Aslan, gündüz saatlerinde ortaya çıkan aşırı uyku halinin (hipersomni) yaşam kalitesini olumsuz etkileyebildiğini ve bazı durumlarda güvenlik açısından ciddi risk oluşturabileceğini belirtti.
Uyku apnesi gündüz uykululuğuna neden olabilir
Uz. Dr. Aslan'a göre gündüz aşırı uyku halinin nedenleri arasında uyku bozuklukları önemli bir yer tutuyor. Özellikle uyku apnesinde, gece boyunca yaşanan nefes duraklamaları uyku düzeninin sık sık bölünmesine ve kişinin yeterince dinlenememesine yol açabiliyor.
Gece boyunca yeterli süre uyuduğunu düşünen kişiler, sabahları yorgun uyanabiliyor ve gün içerisinde yoğun uyku ihtiyacı hissedebiliyor.
Narkolepsinin de gündüz ortaya çıkan ani uyku ataklarının nedenlerinden biri olduğunu belirten Aslan, bu hastalıkta beynin uyku ve uyanıklık döngüsünü düzenlemesinde sorun yaşandığını ifade etti. Narkolepsisi bulunan kişilerde yemek yerken, konuşurken veya başka bir işle meşgulken dahi ani uyku atakları görülebiliyor.
Huzursuz bacaklar da uykuyu bölebiliyor
Gece uykusunun kalitesini etkileyen sorunlar da gün içerisindeki aşırı uykululuğun nedenleri arasında yer alıyor. Huzursuz Bacaklar Sendromu ve uykuda periyodik bacak hareketleri, kişinin gece boyunca sık sık uyanmasına veya uyku bütünlüğünün bozulmasına neden olabiliyor.
Bunun sonucunda kişi gece yeterince dinlenemediği için ertesi gün yorgunluk, enerji düşüklüğü ve uyku hali yaşayabiliyor.
Düzensiz uyku saatleri ve ekran kullanımı etkili olabilir
Vardiyalı çalışma ve düzensiz uyku saatleri de vücudun biyolojik ritmini bozarak gündüz uykululuğuna neden olabiliyor. Özellikle uyku öncesinde uzun süre telefon, tablet veya televizyon gibi ekranlara maruz kalmanın uyku düzenini olumsuz etkileyebileceği belirtiliyor.
Bunun yanı sıra bazı ilaçların yan etkileri de gün içerisinde sersemlik ve uyku haline yol açabiliyor. Bazı tansiyon ilaçları, antidepresanlar ve antihistaminiklerin bu tür yan etkilere neden olabileceği ifade ediliyor.
Vitamin eksiklikleri de gündüz yaşanan sürekli yorgunluk ve uyku haliyle ilişkilendirilebiliyor. Uz. Dr. Aslan, özellikle D vitamini ve B12 eksikliğinin kronik uykululuk şikayetlerine neden olabileceğini belirtti.
Araç kullanırken uyku bastırıyorsa dikkat
Gündüz uykululuğunun günlük yaşamı ciddi şekilde etkilemesi halinde uzman değerlendirmesinin önemine dikkat çeken Aslan, özellikle araç kullanırken veya çalışırken uyuyakalma riski bulunan kişilerin doktora başvurması gerektiğini söyledi.
Her gün 7-8 saat uyunmasına rağmen kişinin gün içerisinde ayakta kalmakta zorlanması ve sürekli uyuma ihtiyacı hissetmesi de araştırılması gereken belirtiler arasında gösteriliyor.
Uyku laboratuvarında hangi testler yapılıyor?
Gündüz aşırı uykululuğunun nedenini belirlemek için uyku laboratuvarında çeşitli testlerden yararlanılıyor. Bunların başında polisomnografi ve Çoklu Uyku Latans Testi (MSLT) geliyor.
Polisomnografi ile kişinin gece boyunca uyku yapısı, solunum özellikleri ve uyku sırasında ortaya çıkan çeşitli durumlar değerlendiriliyor. MSLT ise gün içerisinde kişinin ne kadar sürede uykuya daldığını ve uyku sırasında REM evresine ne kadar hızlı geçtiğini ölçmek amacıyla uygulanıyor.
Uzman değerlendirmesi ve gerekli testler sonucunda aşırı uyku halinin altında uyku apnesi, narkolepsi, uyku hareket bozuklukları, düzensiz uyku düzeni veya başka bir neden bulunup bulunmadığı araştırılıyor.
