ÖZEL RÖPORTAJ: EYLEM ÖZEN

Evliliklerde yaşanan anlaşmazlıklar, zamanla büyüyerek çiftleri ayrılık noktasına getirebiliyor. Ekonomik sıkıntılar, ailelerin evliliklere müdahalesi ve eşler arasındaki iletişim sorunları, ortak bir hayatı sürdürmeyi zorlaştıran başlıca etkenler arasında yer alıyor. Kimi zaman biriken sorunlar karşısında evliliklerini sürdürmekte zorlanan çiftler boşanma kararı alırken, bu süreç beraberinde hukuki ve toplumsal pek çok sorunu da getiriyor.

Peki, Bingöl’de boşanmaların ardında hangi nedenler yatıyor? Evlilikleri çıkmaza sürükleyen sorunlar neler? Kadınlar boşanma sürecinde hangi zorluklarla karşılaşıyor? Ailelerin evliliklere müdahalesi ve ekonomik koşullar boşanma kararlarını nasıl etkiliyor?

Bingöl Kent Haber olarak bu soruları ve boşanma sürecinin hukuki ve toplumsal boyutlarını Avukat Nagehan Akça Bengi İle konuştuk. Bingöl’deki boşanma davalarına ilişkin gözlemlerini paylaşan Bengi, kadınların değişen toplumsal konumundan aile müdahalelerine, nafaka tartışmalarından ekonomik bağımsızlığın önemine kadar pek çok konuya dikkat çekti.

İşte röportajdan öne çıkan başlıklar…

Bingöl’de son yıllarda boşanma davalarında bir artış gözlemliyor musunuz?

Uzun vadede değerlendirildiğinde evet, Bingöl’de boşanma davalarında bir artış bulunmaktadır. 2020-2024 yılları arasında önemli bir artış yaşandığı istatistiksel verilere de yansımıştır. Ancak son bir iki yılda pek çok gerekçe nedeniyle bir azalma olduğunu gözlemlemekteyim.

BİNGÖL’DE BOŞANMA DAVALARINDA DİKKAT ÇEKEN NEDENLER

Bingöl’de mahkemelere taşınan boşanma davalarının en yaygın nedenleri nelerdir?

Boşanma davalarını değerlendirdiğimizde, evlilik birliğini sonlandırma nedenlerini aslında tek bir başlık altında toplamak mümkün değildir. Bingöl özelinde değerlendirdiğimizde ailelerin evliliğe müdahalesi, ekonomik sıkıntılar, eşler arasındaki iletişim kopukluğu, sadakatsizlik ile fiziksel ve psikolojik şiddetin başlıca sorunlar olduğunu düşünüyorum. Özellikle kadınlarımızın geçmiş yıllara göre daha bilinçli hâle gelmesiyle birlikte, eskiden göz yumdukları sorunlara artık tahammül etmediklerini ve boşanma kararı aldıklarını görmekteyiz. Günümüzde ekonomik sorunların bir hayli artması da eşler arasındaki iletişimin kopmasına neden olan başlıca etkenlerden biri olarak boşanma dosyalarına yansımaktadır.

KADINLAR HAKLARINI ÖĞRENDİKÇE BOŞANMA KARARI ALIYOR

Boşanma davalarında kadınların mı yoksa erkeklerin mi daha fazla başvuruda bulunduğuna ilişkin gözlemleriniz neler?

Tam olarak istatistiksel bir veriden bahsetmek mümkün olmasa da boşanma sürecini daha çok kadınların başlattığını gözlemlemekteyim. Özellikle kadınların ekonomik ve sosyal açıdan güçlenmesi, hukuki haklarını öğrenmesi ve kendilerini güvende hissetmedikleri evlilikleri sürdürmek zorunda olmadıklarının farkına varması, boşanma kararı almalarında etkili olabilmektedir.

BİNGÖL’DE ÇEKİŞMELİ BOŞANMA DAVALARI DAHA SIK GÖRÜLMEKTEDİR

Bingöl’de anlaşmalı boşanma mı, çekişmeli boşanma mı daha sık görülüyor?

Bingöl’de çekişmeli boşanma davaları daha sık görülmektedir. Çünkü çiftlerin genellikle evliliklerini sürdürebilecekleri son noktaya kadar devam ettirdiklerini ve boşanma sürecine girmeye karar verdiklerinde artık birbirlerine karşı tahammüllerinin kalmadığını gözlemlemekteyiz. Boşanma davasına konu edilen alacaklar konusunda anlaşamadıkları gibi erkeğin toplumsal normlar nedeniyle çevresine karşı mahcubiyet hissetmesi ve bu nedenle davacı eşine öfkelenmesi de boşanma sürecinde iletişimi iyice zorlaştırmaktadır. Bahsettiğim hususlar da tarafların anlaşmalı bir şekilde boşanamamalarına neden olmaktadır.

AİLE MÜDAHALESİ EVLİLİKLERİ ÇIKMAZA SÜRÜKLÜYOR!

Ailelerin evliliklere müdahalesi boşanma davalarına nasıl yansıyor?

Ailelerin evliliklere müdahalesi, boşanma davalarında karşımıza çıkan önemli sorunlardan biridir. Özellikle Bingöl gibi aile bağlarının güçlü olduğu şehirlerde, aile büyüklerinin evlilik içerisindeki etkisi zaman zaman eşler arasında ciddi anlaşmazlıklara neden olabilmektedir. Eşlerden birinin kendi ailesinin evliliğe sürekli müdahale etmesine izin vermesi, eşini ailesine karşı koruyamaması, özel meselelerin ailelere taşınması ve eşlerin kendi kararlarını özgürce alamaması zamanla evlilik birliğini ciddi şekilde yıpratabilmektedir. Benim özellikle vurgulamak istediğim nokta şu: Evlilik, iki kişinin kurduğu bir hayat ortaklığıdır. Aileler bu ortaklığın destekçisi olmalı, yöneticisi değil.

Bingöl gibi geleneksel aile yapısının güçlü olduğu şehirlerde boşanma kararı almak daha mı zor?

Kayıp Olarak Aranan 61 Yaşındaki Kadın Bulundu
Kayıp Olarak Aranan 61 Yaşındaki Kadın Bulundu
İçeriği Görüntüle

Bu soruya yalnızca hukuki açıdan değil, toplumsal ve kültürel açıdan da bakmak gerekiyor. Evet, bence Bingöl gibi aile bağlarının güçlü olduğu ve geleneksel değerlerin önemsendiği şehirlerde boşanma kararı almak daha zor. Adeta aile birliğini koruma düşüncesi, kişilerin kendileri için olduğu kadar toplum için de verdikleri bir mücadeleye dönüşüyor. Elbette aile kurumunu korumak son derece kıymetlidir. Ancak ben, aileyi korumak adına bireylerin kendilerini ve eşlerini mutsuzluğa hapsetmemeleri gerektiğini düşünüyorum.

MAHKEMEDEN ÇOK ÇEVRENİN TEPKİSİNDEN ÇEKİNİYORLAR!

Kadınlar boşanma sürecinde aile ve çevre baskısıyla karşılaşıyor mu?

Bingöl’de bazı insanlar için boşanmanın en zor tarafı mahkeme salonuna girmek değil, boşanma kararını ailesine ve çevresine açıklayabilmektir. Özellikle kadınlar açısından değerlendirdiğimizde ekonomik bağımsızlığın olmaması, çocukların geleceğine ilişkin kaygılar, aile desteğinin yetersizliği ve toplumda boşanmış kadına yönelik olumsuz yaklaşımlar bu süreci daha da zorlaştırabiliyor. Bu ve benzeri birçok nedenle kadınlarımız boşanma sürecinde eleştirilerin ve baskıların hedefi hâline geliyor.

ZİYNET EŞYALARI BOŞANMA DAVALARINA YANSIYOR!

Boşanma davalarında en çok anlaşmazlık yaşanan konular hangileri?

Bingöl’de boşanma davalarında en çok anlaşmazlık yaşanan konulardan biri ziynet eşyalarıdır. Özellikle Doğu kültüründe evlilik sürecinde kadına altın takılması önemli bir gelenektir. Ancak evlilik birliği sona erdiğinde bu altınların kime ait olduğu, kim tarafından muhafaza edildiği ve evlilik süresince nasıl kullanıldığı taraflar arasında ciddi anlaşmazlıklara neden olabilmektedir.

NAFAKA HAKKINDA DOĞRU BİLİNEN YANLIŞLARA DİKKAT ÇEKTİ

Nafaka konusunda toplumda doğru bilinen yanlışlar neler?

Nafaka, boşanma davalarında toplum tarafından en fazla yanlış anlaşılan ve tartışılan konulardan biridir. Özellikle nafakanın yalnızca kadınlara verilen, ömür boyu devam eden ve her boşanmada mutlaka hükmedilen bir ödeme olduğu yönünde yaygın bir algı bulunuyor. Oysa hukuki düzenleme bundan çok daha farklıdır. Anayasa Mahkemesi Türk Medeni Kanunu’nun 175. maddesinin birinci fıkrasındaki “….. süresiz olarak…. “ ibaresini kaldırmıştır. Anayasa Mahkemesi’nin vermiş olduğu karar 30 Eylül’de Resmi gazetede yayımlanmıştır ve iptal hükmü 30 Haziran 2027 tarihinde yürürlüğe girecektir. Kararın özü şudur: Yoksulluk nafakası süreli olmalıdır. Bunun dışında nafaka yalnızca kadınlara özgü bir hak değildir. Kanuni şartların oluşması hâlinde erkekler de yoksulluk nafakası talep edebilir. Bir diğer yanlış inanış ise her boşanan kişinin mutlaka nafaka alacağıdır. Oysa nafakaya hükmedilebilmesi için nafakanın türüne göre farklı şartların gerçekleşmesi gerekir.

BOŞANMA SAYISININ AZALMASI DAVALARIN AZALDIĞI ANLAMINA GELMİYOR!

Bingöl’de boşanma sayısının 2024 yılında 270 iken 2025 yılında 241’e gerilemesini hukuki açıdan nasıl değerlendiriyorsunuz?

Bu düşüşün tek başına evliliklerdeki sorunların azaldığı anlamına gelmediğini vurgulamak gerekir. Boşanma sayısının azalması, boşanma davası açan kişi sayısının da mutlaka azaldığını göstermez. Çünkü bir yılda açılan davalar ile kesinleşen boşanmalar birbirinden farklı istatistiklerdir. Özellikle çekişmeli boşanma davalarının uzun sürmesi, davaların sonraki yıllarda sonuçlanmasına neden olabilmektedir. Bunun dışında, bugün boşanmak yalnızca bir evliliği sonlandırmak anlamına gelmemektedir. Aynı zamanda yeni bir ev kurmak, kira ödemek, temel yaşam giderlerini karşılamak ve varsa çocukların bakım ve eğitim masraflarını da üstlenmek anlamına gelmektedir. Özellikle düzenli bir geliri bulunmayan, ekonomik açıdan eşine bağımlı olan kadınlar bakımından bu süreç çok daha zor olmaktadır. Hukukumuzda nafaka, maddi ve manevi tazminat gibi haklar düzenlenmiş olsa da bu hakların varlığı, kişilerin boşanma sonrasında yaşayabilecekleri bütün ekonomik kaygıları ortadan kaldırmamaktadır.

Son olarak eklemek istediğiniz bir şey var mı?

Öncelikle bana bu konularda düşüncelerimi paylaşma fırsatı verdiğiniz için teşekkür ediyorum. Elbette hepimiz aile kurumunun korunmasını, evliliklerin sağlıklı ve huzurlu bir şekilde devam etmesini isteriz. Ancak bir evliliğin devam etmesi kadar, o evliliğin içerisinde bireylerin kendilerini güvende, huzurlu ve değerli hissetmeleri de önemlidir. Özellikle kadınların ekonomik bağımsızlıkların kazanmalarının, hukuki haklarını bilmelerinin ve kendi hayatları hakkında özgürce karar verebilmelerinin son derece kıymetli olduğunu düşünüyorum. Bingöl’de de toplum olarak boşanmayı yalnızca bir ailenin dağılması şeklinde değerlendirmek yerine, bu kararın arkasındaki nedenleri anlamaya çalışmamız gerektiğine inanıyorum. Çünkü hiçbir evliliğin hikâyesi dışarıdan göründüğü kadar basit değildir. Bir avukat olarak benim için önemli olan, boşanmaların artması ya da azalması değil; hiçbir kadının ekonomik çaresizlikten, hiçbir çocuğun güvensizlikten ve hiçbir bireyin toplumsal baskıdan dolayı mutsuz bir hayatı sürdürmek zorunda kalmamasıdır. Bu vesileyle herkese, haklarını öğrenmekten ve gerektiğinde hukuki destek almaktan çekinmemelerini tavsiye ediyorum.

AVUKAT NAGEHAN AKÇA BENGİ KİMDİR?

Avukat Nagehan Akça Bengi, 1994 yılında Adana’da doğdu. 1996 yılında İzmir’e taşınan Bengi, çocukluk ve gençlik yıllarını burada geçirdi. 2018 yılında Yaşar Üniversitesi’nden mezun olarak hukuk eğitimini tamamladı. Mesleğini son dört yıldır Bingöl’de sürdüren Bengi, avukatlık mesleğini yalnızca kanunlardan ve hukuki dosyalardan ibaret görmediğini, aynı zamanda insan hayatına dokunan vicdani bir sorumluluk olarak değerlendirdiğini ifade ediyor. Mesleğe başlarken taşıdığı inanç ve heyecanı koruduğunu belirten Bengi, özveri ve tutkuyla çalışarak insanların hayatlarına ve hikâyelerine dokunmayı amaçlıyor.